Tijd, een filosofietje

Tijd – een filosofietje?

Anders kijken naar “tijd”.

Enige maanden/jaren terug dacht ik aan kwantummechanica, een natuurkundig begrip. Aan dingen die terzelfder tijd op twee verschillende plaatsen zijn, aan Einsteins algemene relativiteitstheorie:  E=mc². Aan een uitdijend heelal. Maar ook aan oudere natuurkundige inzichten: De aarde is plat, nee hij bleek rond; de zon en planeten draaien om de aarde, maar het bleek toch anders. Ook de aarde draait om een zon. Soms verschillen relaties, inzichten, met het moment waarop en de plaats waarvan je de wereld bekijkt. Denk aan de allegorie van de grot van Plato. Die allegorie  zag de schaduwen (van passanten) aan voor de werkelijkheid. Zou ons idee dat tijd voorbij gaat, ook een opvatting kunnen zijn zoals “de aarde is plat” of "de hemellichamen draaien om de aarde” ?  Verwachtingen zijn verbonden met/gebonden aan de relatie tussen het “ik – de mens” en zijn/haar omgeving.

Zoekt en gij zult vinden Je vindt wat je zoekt. . Soms een speciaal iets - op strand tussen duizenden schelpen, die schelp met een speciaal karteltje o.i.d.. Regelmatig vind je iets, ook als je er niet naar zoekt, iets onbepaalds - een schelp of een stuk hout op het strand. Het hangt af van je focus. Als je op het menszijn van een willekeurig iemand, wetenschapper, religieuze of atheïst “Zoekt en gij zult vinden”  toepast, wat wordt dan door wie gevonden en waarom? De uitkomsten van  hun zoektocht, zelfs met hetzelfde kenwoord, zullen waarschijnlijk zeer verschillend zijn omdat hun beeld van hun omgeving verschillend is/ een andere lading heeft.

 We hebben veel inzichten die uitgedrukt worden in gezegden. Eén ervan is de tijd vliegt. Een ander is "dingen gaan voorbij". Maar als je de relatie tussen afstand en tijd anders benadert, wordt de wereld dan ook anders? Als de tijd blijft, bevroren is,  en andere zaken voorbij gaan, zijn er dan andere of nieuwe natuurkundige formules die daarbij horen? Als tijd nu eens geen variabele is maar een constante, zoiets als de 0 (nul) dan blijft de tijd en gaan wij voorbij. "Van oude mensen en dingen die voorbijgaan"? Wat voor inzichten horen daarbij?

Als de tijd zoiets is als (de) nul, dan wordt iets dat wordt vermenigvuldigd met de tijd ook nul. Iets x 0 = 0. Dat wordt interessant als je afstand vermenigvuldigt met tijd zoals in meters per seconde. En als je dan iets optelt bij de tijd wordt het niet meer - of minder, het blijft hetzelfde. Iets + nul = Iets. Het begrip tijd, krijgt dan een andere inhoud, op één of andere manier vergelijkbaar met moeilijk vatbare begrippen uit de wiskunde z0als het oneindigheidssymbool of begin- en eindpunt van een cirkel.

Als er in de kwantummechanica, twee voorwerpen op gelijke tijd op verschillende plaatsen bestaan en de tijd is dezelfde, wat betekent dat dan voor het begrip plaats. Er is nagedacht over parallelle werelden door SF-schrijvers en natuurkundigen zoals Stephen Hawking. Veel wordt bedacht en veronderstelt maar wat is er bewezen? Is er überhaupt bewijs of is het een filosofietje?

Zo'n tweeduizend jaar terug werd er ook al over tijd gedacht in relatie tot godsdienst. "Duizend jaar is als een dag en een dag is als duizend  jaar" (Bijbel Petr. 3:8). Tijd is een illusie, iets niet bestaands. Als dit waar is, hoe meet je dan een uitdijend heelal? Wat is de afstand tot het begin (de oerknal) en de verschuivende rand van het heelal? In lichtjaren/lichtmillennia lukt dan niet meer. Een lichtjaar is een afstand in relatie tot de tijd. Maar als tijd een illusie is, wat is dan een maat? Is er een relatie tussen wetenschap en godsdienst? Als in de "illusie van tijd" in de vorige alinea het waar is dat er als er geen sprake is van twee plaatsen op  één tijd,  maar er één plaats is en twee (illusionaire) tijden? Wat/waar brengt zo'n veronderstelling ons? 

Zijn dit gedachten die bij de ontwikkeling van de nieuwe computer technologieën, neurotransmitters, worden gebruikt?